IJzersterke bruggen. Een restauratiestudie naar de drie ijzeren bruggen van Tour & Taxis te Brussel. Jubelfeestbrug, Jean Dubrucqbrug en Demeerbrug - Kannekens, Frances; Viaene, Patrick, 1953- (Antwerpen, 2018)
Bruggen zijn een essentieel onderdeel van de mobiliteit binnen de stad, maar bij verval kunnen ze juist een barriere creeren. De brug en de omliggende gronden kunnen veranderen in een verlaten gebied. Bruggen moeten daarom niet alleen gezien worden als technische structuren die noodzakelijk zijn voor transport, maar ook als gebieden die in de toekomst een meerwaarde aan de stad kunnen geven. Deze masterproef bespreekt de drie bruggen over het terrein van het voormalig goederenoverslagstation Tour & Taxis te Brussel. Gezien vanaf het goederenstation zijn de drie bruggen opeenvolgend: de Jubelfeestbrug, de Jean Dubrucqbrug en de Charles Demeerbrug. In 1980 namen de activiteiten op het terrein van Tour & Taxis sterk af met een definitieve sluiting van het terrein en de omliggende gebouwen in 1993. Met het sluiten van het goederenstation is het onderhoud aan de bruggen drastisch afgenomen en verkeren de bruggen momenteel in een erbarmelijke staat.^
In 2010 is door stedenbouwkundige en landschapsstudies een nota gepresenteerd: Ontwikkeling van de sites voor openbare ruimten in de Tour & Taxis zone. Waarin het terrein van Tour & Taxis onder de drie bruggen herstemd wordt tot een groene laan. De drie bruggen en de toekomstvisie met betrekking tot onderhoud daarvan werden in deze visie geheel buiten beschouwing gelaten. Van de drie bruggen is de Jubelfeestbrug sinds 19 april 2007 geclassificeerd als monument. Ondanks deze monumentale status is deze brug er het slechts aan toe.^
Omdat de drie bruggen onlosmakelijk verbonden zijn met de site van Tour & Taxis en de stedenbouwkundige ontwikkeling van Sint-Jans-Molenbeek en Laken in de 19de en 20ste eeuw is het van belang deze ijzeren structuren te behouden in de toekomst. De hoofdvraag van deze masterproef is als volgt geformuleerd: Hoe kunnen de drie begin twintigste-eeuwse ijzeren bruggen over het terrein van het goederenoverslagstation Tour & Taxis geherwaardeerd worden binnen de historische en hedendaagse context van het Brussels Gewest? Om antwoord te kunnen geven op de hoofdvraag zijn er de volgende kernvragen opgesteld: 1. Is het mogelijk om aan de hand van een historisch onderzoek en een vergelijkend onderzoek van bruggen uit de zelfde periode in Brussel een uitspraak te doen over de erfgoedwaarden van de Jubelfeestbrug, de Jean Dubrucqbrug en de Charles Demeerbrug? 2.^
Welke toekomstvisies zijn mogelijk voor de drie bruggen en welke aanbevelingen kunnen worden gedaan naar het beheer en onderhoud van de bruggen? 3. Wanneer indicatief onderzoek verricht wordt naar de staat van de bruggen, wat is de meest voorkomende schade en wat zijn de daarbij optredende risicos? 4. Voldoet de huidige draagstructuur van de bruggen aan de huidige normering zoals vastgesteld in de EUROCODES? Wat zijn de gevolgen voor de draagstructuur wanneer de draagstructuur wordt getoetst en vergeleken met de normering uit de VOSB en de EUROCODE? Toon dit aan door middel van een globale berekening Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat: Het aan te bevelen is om grondig vervolg onderzoek te verrichten naar de draagstructuur van de drie ijzeren bruggen alle drie de ijzeren bruggen, voordat gedacht kan worden aan herwaardering.^
Wanneer hieruit blijkt dat het mogelijk is de bruggen zodanig te herstellen dat aan de huidige veiligheidseisen wordt voldaan, kunnen de bruggen een schakel vormen tussen het nieuwe park en het historisch verleden van het goederenoverslagstation Tour & Taxis. Een manier om de bruggen te re-integreren in de hedendaagse context van het Brussels Gewest kan gevonden worden in het organiseren van activiteiten en evenementen onder en rondom de bruggen die mensen naar het park en de bruggen trekken. Er kan hierbij gedacht worden aan muziekevenementen & pop-up bars
Master Monumenten- en Landschapszorg