De ondergang van Daniel Paul Schreber : een klassiek geval van paranoia en schizofrenie - Schatzman, Morton; De Bruin, G. R.; Freud, Sigmund, 1856-1939 (Amsterdam : van Gennep, 1974)
De Duitse rechter Daniel Paul Schreber (1842-1911) werd voor het eerst in een krankzinnigengesticht opgenomen toen hij 42 was, na enige tijd genezen verklaard en ruim acht jaar later opnieuw opgenomen. In die tijd schreef hij zijn memoires, op grond waarvan Freud zijn ziekte uitlegde als een vorm van afweer tegen de homoseksuele liefde die hij voor zijn vader zou koesteren. Schrebers vader, in zijn tijd een invloedrijk pedagoog, baseerde al zijn theorieën op zijn afkeer van het morele en fysieke verval dat hij om zich heen meende te bespeuren. Zijn methodes berustten op autoritaire repressie met het doel gehoorzame burgers te kweken. Waar Freuds analyse de negatieve aspecten van 'de autoriteit' buiten beschouwing laat, geeft Schatzman een welkome aanvulling. Hij laat zien dat waanzin het gevolg kan zijn van waanzinnige gezinsverhoudingen en dat Schrebers denkbeelden beschouwd kunnen worden als het resultaat van de wijze waarop zijn vader hem behandelde. Ook wijst hij op de analogie tussen de opvoedkundige principes van de vader en de opvattingen die volgens Wilhelm Reich de ideale voedingsbodem voor het fascisme vormen. Veelzeggend zijn de illustraties waarin hulpmiddelen getoond worden (riemen, harnassen, ...) die moeten helpen om van het kind een "slaaf" te maken die blindelings elk bevel van de volwassene opvolgt, een kind dat genoeg heeft aan de blik van de volwassene om te weten wat het moet doen en zeker niet mag doen. Een kind weet niet wat goed voor hem of haar is: alleen de volwassene weet wat goed voor het kind is en moet die dingen er echt in hameren, dwingen, ...